Dhurandhar: Movie V/S Real – ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಯಾರು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?

(ಜನನ: 20 ಜನವರಿ 1945) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ, ಗುಪ್ತಚರ ತಜ್ಞ (ಸ್ಪೈಮಾಸ್ಟರ್), ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಹಾಗೂ ಗುಪ್ತಚರ ಅಧಿಕಾರಿ. 2014ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ (NSA) ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೂರನೇ ಸತತ ಐದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯನ್ನು NSA ಆಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಹುದ್ದೆ ಮಾನ್ಯತೆ (Cabinet rank) ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅವರು 2004ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ (IB) ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಒಟ್ಟು 33 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಗುಪ್ತಚರ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ

ದೋವಲ್ ಅವರು ಇಂದಿನ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಪೌರಿ ಗಢ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮೇಜರ್ ಗುಣಾನಂದ ದೋವಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 36 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಅವರು ಅಜ್ಮೇರ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಆಗ್ರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕ ಹಾಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು (1967). ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. 1968ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS) ಸೇರಿದರು. 1990ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನ 30ನೇ ಬ್ಯಾಚ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

1972ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅರುಣಿ ದೋವಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು – ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ದೋವಲ್.

Read this:Dhurandhar: Movie V/S Real ಧುರಂಧರ್ ಪಾತ್ರಗಳು

ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ (1968–2005)

1968ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕೇಡರ್‌ನಲ್ಲಿ IPS ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1972ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ಸೇರಿದರು. ಮಿಜೋರಾಂ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.

ಮಿಜೋರಾಂನಲ್ಲಿ ಉಗ್ರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. 1974ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಸೇವೆಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಪದಕ ಪಡೆದರು. ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಹೈ ಕಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯ ತೋರಿದರು. 1988ರಲ್ಲಿ ‘ಆಪರೇಶನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಥಂಡರ್’ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 1989ರಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು — ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಗೌರವ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

1999ರ IC-814 ವಿಮಾನ ಅಪಹರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಮಾನ ಅಪಹರಣ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

2004ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು 2005ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ನಿವೃತ್ತಿ ನಂತರ (2005–2014)

ನಿವೃತ್ತಿ ನಂತರವೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. 2009ರಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಎಂಬ ಚಿಂತನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ (2014–ಪ್ರಸ್ತುತ)

2014 ಮೇ 30ರಂದು ಅವರು ಭಾರತದ ಐದನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು:

• ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಶನ್ ಹಾಟ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್”
• 2016ರ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್
• 2019ರ ಬಾಲಾಕೋಟ್ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರೈಕ್
• ಡೋಕ್ಲಾಂ ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರ
• ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಶೇಷ ಹುದ್ದೆ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ

2019ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಐದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಹುದ್ದೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2024ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ದೋವಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ ಹೊರಗಿನ ದಾಳಿ ಅಲ್ಲ, ಒಳಗಿನ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳು. ಅವರು “ನಾಲ್ಕನೇ ತಲೆಮಾರದ ಯುದ್ಧ” (Fourth-generation warfare) ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿ, ಇದು ಕಾಣದ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು

• ಪೊಲೀಸ್ ಪದಕ (1974)
• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪೊಲೀಸ್ ಪದಕ
• ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ (1989)
• ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಮಾನದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ

ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಭದ್ರತಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿದ್ದು, ಗುಪ್ತಚರ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.