ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಯಾಕೆ ಸುಡುತ್ತಾರೆ? ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಕಥೆ

ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಥವಾ ದಸರಾ ಎಂದರೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ದಿನ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ರಾವಣನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬೆಂಕಿಗಾಹುತಿ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಾವಣನ ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಸಹೋದರ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ ಮೇಘನಾದನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ದಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಡುವುದೇಕೆ? ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಏನು? ರಾವಣನ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ? ರಾವಣ ದಹನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಶವೂ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.

ವಿಜಯದಶಮಿಗೂ ರಾವಣ ದಹನಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು?

Read this – Tulu Gets a New Identity in Karnataka ; ತುಳುವಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ 2ನೇ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಮಾನ್ಯತೆ

ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಲಂಕೆಯ ರಾಜ ರಾವಣನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣನ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಧರ್ಮವು ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಗೆಲುವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ದಿನ ರಾಮಲೀಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಡುವುದರ ಅರ್ಥವೇನು?

ರಾವಣ ದಹನವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಅಹಂಕಾರ, ದುರಾಸೆ, ಕೋಪ, ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ದೃಶ್ಯವು ಕೆಟ್ಟ ಗುಣಗಳ ನಾಶದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರಾವಣ ದಹನ ನಡೆಯುವಾಗ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬ ನೆನಪನ್ನು ಈ ಆಚರಣೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾವಣನ 10 ತಲೆಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಅರ್ಥವೇನು?

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳಿರುವ ರಾಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಹಲವು ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರ ಸೇರಿದಂತೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ರಾವಣನ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳ ಸಂಕೇತದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ರಾವಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ದುಷ್ಟನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಮಾಯಣದ ವಿವಿಧ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿವಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಚಿತ್ರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರಾವಣನ ಕಥೆ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

Read this – ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಉದ್ಘಾಟನೆ-Mysore Dasara

ರಾವಣನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಭಕರ್ಣ, ಮೇಘನಾದನನ್ನೂ ಯಾಕೆ ಸುಡುತ್ತಾರೆ?

ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮೇಘನಾದನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿ ದಹಿಸುವುದು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ರಾವಣನ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಮಲೀಲಾ ಮೂಲಕ ರಾಮ-ರಾವಣ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದರಿಂದ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಮನ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಮಲೀಲಾ ಮತ್ತು ರಾವಣ ದಹನ

ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಮಲೀಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮ-ರಾವಣ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟವಾಗಿ ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮೇಘನಾದನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಾವಣ ದಹನ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ?

ಇಲ್ಲ. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಆಚರಣೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾವಣ ದಹನ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಪೂಜೆ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಪೂಜೆ, ದೇವಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಯ ಸಮಾರೋಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಗಳಿವೆ.

ರಾವಣ ದಹನ ಸಾರುವ ಸಂದೇಶ

ರಾವಣ ದಹನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದ ವಿಜಯ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದರೂ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಹಾದಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ರಾವಣನ ಕಥೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯದಶಮಿ ಕೇವಲ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಸುಡುವ ದಿನವಲ್ಲ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ, ಕೋಪ, ದುರಾಸೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದಂತಹ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ.

Read this – Mysore Dasara: The dark legend behind India’s grandest Dussehra celebrations:; kannada ಮೈಸೂರು ದಸರಾ: ಭಾರತದ ಅದ್ಧೂರಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕರಾಳ ದಂತಕಥೆ:

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಥವಾ ದಸರಾ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ.
• ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೆಲವೆಡೆ ರಾವಣನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮೇಘನಾದನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ರಾವಣ ದಹನವು ರಾಮನ ವಿಜಯದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ರಾವಣನ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ರಾಮಲೀಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ರಾವಣ ದಹನ ನಡೆಯುವುದು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
• ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲ ಸಂದೇಶ ಒಳ್ಳೆಯದು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

Follow Us 

Follow KannadaFolks channel on WhatsApp

Visit the Kannadafolks.in follow the latest updates

Subscribe and Receive exclusive content and updates on your favourite topics

Subscribe to KannadaFloks YouTube Channel and watch Videos