ಹಂಪಿ – ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವ

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಅರಮನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅದ್ಭುತ ಲೋಕ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವೇ ಹಂಪಿ. ಇಂದು ಅವಶೇಷಗಳ ನಗರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹಂಪಿ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.

14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಅದರ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

Read this – Rudrabhishekam trailer released; ವಿಭಿನ್ನ ಲುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯ

ಕ್ರಿ.ಶ. 1336ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕ ಎಂಬ ಸಹೋದರರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದ ಹಂಪಿ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಂಪಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಕುದುರೆಗಳು, ರತ್ನಗಳು, ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಹಂಪಿ ಆ ಕಾಲದ ನಗರ ಯೋಜನೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳು

ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಇಂದಿಗೂ ಪೂಜಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯ ಹಂಪಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಸ್ಮಾರಕ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ ಹಂಪಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಂಗೀತ ಕಂಬಗಳೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಜಾರ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕಮಲ ಮಹಲ್, ಆನೆಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ, ರಾಣಿ ಸ್ನಾನಗೃಹ, ಮಹಾನವಮಿ ದಿಬ್ಬ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಭವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.

Read this – The 1,500-Year-Old Story Hidden in Badami’s Rocks ; ಬಾದಾಮಿಯ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಇತಿಹಾಸ

ಹಂಪಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಜೀವನ

ಹಂಪಿಯ ವೈಭವ ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಶಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿದ್ದವು. ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ಉದ್ದವಾದ ಮಂಟಪಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಅಂದಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನೆನಪನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಕಥನಕಾರರು ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಪತ್ತು, ವಿಶಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರದ ವೈಭವದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಜಯನಗರದ ಪತನ

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ, 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿತು. ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಹಂಪಿಗೆ ಭಾರಿ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ರಾಜಧಾನಿಯ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯಿತು.

ಆದರೆ ಹಂಪಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಉಳಿದಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿವೆ.

Read this – The Untold Story of Mysuru Dasara ; ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವೇನು?

ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ

ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 1986ರಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದು ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Follow Us 

Follow KannadaFolks channel on WhatsApp

Visit the Kannadafolks.in follow the latest updates

Subscribe and Receive exclusive content and updates on your favourite topics

Subscribe to KannadaFloks YouTube Channel and watch Videos