ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ 2026: ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಈ ವ್ರತದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಯೇನು?

ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಬರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಭೀಮೇಶ್ವರ ವ್ರತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಸೌಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಕಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಎಂದರೇನು?

ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಯೋತಿರ್ಭೀಮೇಶ್ವರ ವ್ರತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುಟುಂಬದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಮದುವೆಯಾಗದ ಯುವತಿಯರು ಉತ್ತಮ ಗುಣಸ್ವಭಾವದ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

Read this – Ashada ; ಆಷಾಡ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ? ದಿನಾಂಕಗಳು, ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು; Cultural Significance of Ashada Month

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕನ್ಯೆಯ ಭಕ್ತಿಯ ಕಥೆ

ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಷ್ಠೆಯ ಸಂದೇಶ

ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಯೊಂದು ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ರಾಜಕುಮಾರನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ವಿವಾಹದ ಬಳಿಕ ಆ ಬಾಲಕಿ ಮೃತ ಪತಿಯ ದೇಹದ ಬಳಿ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಸಂಕಷ್ಟದ ನಡುವೆಯೂ ಆಕೆ ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ತಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಷಾಢ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ವ್ರತವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಜ್ಯೋತಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಆಕೆಯ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪತಿನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ದೇವರು ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಪುನರ್ಜೀವ ನೀಡಿದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ‘ಪತಿ ಸಂಜೀವಿನಿ ವ್ರತ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಈ ಹಬ್ಬದ ಹೆಸರಿಗೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಭೀಮನು ದ್ರೌಪದಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಕಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಭೀಮನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಘಟನೆಗೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಕ್ತಿ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ‘ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

Read this – Art and culture of Karnataka :ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳು

ಈ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ ಮನೆಯವರು ಶುಚಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಾ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ವ್ರತ ಕೈಗೊಂಡು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಪತಿದೇವರ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪತಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದು ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ಮಹತ್ವ

ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ರತ ಅಥವಾ ಪೂಜೆಯ ದಿನವೆಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಈ ಆಚರಣೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಕುಟುಂಬದ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಡೆಯುವ ಈ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಿನವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.

Read this – ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತದ ಮಹತ್ವವೇನು? ಪೂಜೆ, ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಜ್ಯೋತಿರ್ಭೀಮೇಶ್ವರ ವ್ರತ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
• ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಪತಿದೇವರ ಪಾದಪೂಜೆ ಈ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕನ್ಯೆಯ ಕಥೆ ಈ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
• ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಮನೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
• ದಾಂಪತ್ಯ ಪ್ರೀತಿ, ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

Follow Us 

Follow KannadaFolks channel on WhatsApp

Visit the Kannadafolks.in follow the latest updates

Subscribe and Receive exclusive content and updates on your favourite topics

Subscribe to KannadaFloks YouTube Channel and watch Videos