ದಸರಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಯಾಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ? ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ದಸರಾ ಅಥವಾ ವಿಜಯದಶಮಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಹತ್ತನೇ ದಿನವನ್ನು ವಿಜಯದಶಮಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಾಡಹಬ್ಬ ದಸರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನವೆಂದು ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದಸರಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.

ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?

ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನು ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 14 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳ ಬಳಿಕ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ವಾನರ ಸೇನೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಮ–ರಾವಣ ಯುದ್ಧ

ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಶ್ರೀರಾಮನು ಲಂಕೆಯತ್ತ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನಿಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರೂ ಆತ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಮನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾವಣನ ಸೇನೆಯ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಸತ್ಯದ, ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಅಧರ್ಮದ ಗೆಲುವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Read this – Best Food for Dasara (North & South India); ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆ: ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ

ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬರುವ ಹತ್ತನೇ ದಿನವನ್ನು ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ವಿಜಯ’ ಎಂದರೆ ಗೆಲುವು ಮತ್ತು ‘ದಶಮಿ’ ಎಂದರೆ ಹತ್ತನೇ ತಿಥಿ.

ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನವನ್ನು ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ. ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ದಹಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ರಾವಣನೊಂದಿಗೆ ಮೇಘನಾದ ಮತ್ತು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ದಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ

ದಸರಾ ಹಬ್ಬವು ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಬಳಿಕ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ವಿಜಯದಶಮಿ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಒಳಿತಿನ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಯೂ ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣದ ರಾಮ–ರಾವಣ ಕಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇವಿ ಆರಾಧನೆಯ ಪರಂಪರೆಯೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

Read this – Mysore Dasara Elephants – ಧನಂಜಯ, ಮಹೇಂದ್ರ ಸೇರಿ 9 ಆನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ

ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಸಂದೇಶವೇನು?

ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಕೇಂದ್ರ ಸಂದೇಶ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾದರೂ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ದಹನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಅಹಂಕಾರ, ದುರಾಸೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದಂತಹ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಉತ್ತಮ ಜೀವನದತ್ತ ಸಾಗುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಅರಮನೆ ಅಲಂಕಾರ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಂಬೂ ಸವಾರಿಯಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಬ್ಬದ ವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

Read this – ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಉದ್ಘಾಟನೆ-Mysore Dasara

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ದಸರಾ ಅಥವಾ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ನವರಾತ್ರಿಯ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ.
• ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ದಹಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
• ದಸರಾ ಹಬ್ಬವು ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

Follow Us 

Follow KannadaFolks channel on WhatsApp

Visit the Kannadafolks.in follow the latest updates

Subscribe and Receive exclusive content and updates on your favourite topics

Subscribe to KannadaFloks YouTube Channel and watch Videos