ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ 2026: ಯಾವಾಗ ಆಚರಣೆ? ಪೂಜಾ ಮುಹೂರ್ತ, ವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಯಿರಿ

ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ದೇವರು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶುಭಾರಂಭದ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವೇ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಭಕ್ತರು ಗಣಪತಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಆರತಿ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಸೋಮವಾರ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯಂದು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಂಬೈಯಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭವ್ಯ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದವರೆಗೆ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪಗಳಿವೆ.

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ 2026 ಯಾವಾಗ?

Read this – Lord Ganesha and the Mango of Wisdom ; ಚಿನ್ನದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು- Chapter 1

2026ರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, ಸೋಮವಾರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯವನ್ನು ಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಬೈಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಪೂಜಾ ಮುಹೂರ್ತ ಬೆಳಗ್ಗೆ 11:20ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:48ರವರೆಗೆ ಇದೆ. ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:06ಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:44ಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಮಹತ್ವವೇನು?

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯವರು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಗಣೇಶನು ಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಶಿವನನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಶಿವನು ಗಣೇಶನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದನು. ನಂತರ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡ ಶಿವನು ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪುನರ್ಜೀವ ನೀಡಿದನೆಂದು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

Read this – Diwali: The Festival of Lights ; ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ? ತಿಳಿಯಿರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಮನೆಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಮರದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಸಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬಹುದು. ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು

• ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ
• ಅಕ್ಷತೆ
• ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ
• ಹೂವು ಹಾಗೂ ದೂರ್ವೆ
• ಕಲಶ ಮತ್ತು ನೀರು
• ಮಾವಿನ ಎಲೆ
• ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ
• ದೀಪ ಮತ್ತು ಬತ್ತಿ
• ಧೂಪ ಮತ್ತು ಕರ್ಪೂರ
• ಗಂಧ
• ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ
• ಹಣ್ಣುಗಳು
• ಮೋದಕ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯ

ಮೊದಲು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಹೂವು, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ದೂರ್ವೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಬಹುದು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೋದಕ ಸೇರಿದಂತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ಆರತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಆಚರಣೆ ಅಥವಾ ಪುರೋಹಿತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು.

ಗಣೇಶನಿಗೆ ಮೋದಕ ಏಕೆ ವಿಶೇಷ?

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದರೆ ಮೋದಕ ನೆನಪಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಗಣೇಶನಿಗೆ ಮೋದಕ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ನೈವೇದ್ಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹಿಂದೂ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಶೇಷ ಮೋದಕವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕೇಯರ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬರುವಂತೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ತನ್ನ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯೇ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಗಣೇಶನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಅವನಿಗೆ ಮೋದಕವನ್ನು ನೀಡಿದರೆಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಹಿಟ್ಟಿನ ಹೊದಿಕೆ ಹಾಗೂ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ-ಬೆಲ್ಲದ ಹೂರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಉಕಡಿಚೆ ಮೋದಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಡ್ಡು, ಪಾಯಸ, ಶೀರಾ, ಪುರಣ್ ಪೋಳಿ, ಕರ್ಣಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದವರು ಗಣಪತಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ವಿಶೇಷ ನೈವೇದ್ಯ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣಪತಿ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿಗೆ ಉಂಡೆ, ಪಾಯಸ, ಒಬ್ಬಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿವಿಧ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.

Read this – ಭೀಮನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ 2026: ಪತಿಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವ್ರತದ ಮಹತ್ವವೇನು?

ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆ 2026 ಯಾವಾಗ?

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ನಂತರ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಒಂದೂವರೆ ದಿನ, ಮೂರು ದಿನ, ಐದು ದಿನ ಅಥವಾ ಏಳು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಭವ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, ಶುಕ್ರವಾರ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೊದಲು ಅಂತಿಮ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆರತಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಹೂವು, ಸಿಹಿತಿನಿಸು ಹಾಗೂ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಣಪತಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಪುಣೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್ಚಾ ರಾಜಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ಪಾತ್ರವೂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ವಿನಾಯಕ ಚವಿತಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆಯ ಮೂಲ ಭಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಸೋಮವಾರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮುಂಬೈ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಪೂಜಾ ಮುಹೂರ್ತ ಬೆಳಗ್ಗೆ 11:20ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:48ರವರೆಗೆ ಇದೆ.
• ಮೋದಕ ಗಣೇಶನ ಪ್ರಮುಖ ನೈವೇದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಬಹುದು.
• 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.